Keywords
- Model climatic a ogjets,
- celis di circolazion atmosferiche,
- cambiament climatic
How to Cite
Abstract
Inte suaze dal studi sui cambiaments climatics, al ven elaboraˆt un model climatic a ogjets, che po al ven dopraˆt par studiaˆ i senaris climatics futuˆrs. La superficie de Tiere e ven dividude in cinc celis climatichis, tal sens de longjitudin: dˆos celis polˆars, doˆs celis temperadis o di Ferrel, une cele ecuatoriaˆl o di Hadley. Chest al permet di minimizaˆ il scambi di energjie e materie jenfri lis fassis di latitudin: lis celis a interagjissin jenfri di lˆor dome par miec¸ di scambis di energjie, dovuˆts ai vints prevalents e ai fenomens dominants aes lungjecis scjale tipichis des interfacis tra lis celis, che a vignaran clamaˆts ogjets secondaris dal sisteme e a saran i responsabii dal compuartament no lineaˆr dal sisteme. Il model calibraˆt, cun valoˆrs verisimii dai parametris fale che chel ra- presentant l’efiet sidrere, sorestimaˆt, al da fuˆr valoˆrs verisimii e stabii des temperaduris des cinc celis, ancje se a ossilin in muˆt iregolaˆr. Al `e probabil che la inclusion dal vapoˆr di aghe e il rafinament dal model a metin a puest ancje il parametri dai gas sidrere. Si simule cul model la cressite dai gas sidrere, chˆe storiche e chˆe proietade dai RCP dal IPCC (a) (b), ancje se dome in muˆt cualitatˆıf. Il model al mostre il so limit soredut tai caˆs plui otimistics proponuˆts dal IPCC, ven a staˆi se il sfuarc¸ant, dopo jessi cressuˆt, si sbasse fintremai ai valˆors iniziaˆi: l’efiet ritardant dai oceans nol pues jessi tignuˆt in considerazion. E je invezit credibile la simulazion di sfuarc¸ants impulsˆıfs negatˆıfs. Di particolˆar inter`es al `e il soreponisi des temperaduris des trˆe celis centraˆls tal caˆs di sfuarc¸ants alts dal sisteme: chest si pues devi al tentatˆıf de cele di Hadley di slargjaˆsi, che i `e impedˆıt de gjeometrie fisse dal model in cheste version. Pe soˆ lizerece computazionaˆl, il model si preste a simulazions di ensem- ble. Cun di plui, i ogjets secondaris consideraˆts a corispuindin a events meteorologjics estrems, si che duncje il model al ven bon par valutaˆ se, in consecuence dal cambiament climatic, chescj a aumentaran in numar e intensitaˆt.
