Il cancar dal cjastinâr: une epidemie blocade cun la lote biologjiche - LOCCI, ROMANO (Gjornâl Furlan des Siencis - Friulian Journal of Science, 2003)
Il cancar dal cjastinâr e je une malatie tra lis plui tremendis dal mont. In 50 agns daspò de sô scuvierte tai Stâts Unîts de Americhe (1904) e à puartât a une situazion tâl che in dì di vuê intal habitat naturâl de plante (Castanea dentata Borkh.) no si cjate nancje un arbul cressût di cjastinâr. Lis plantis che al moment a esistin in Americhe a son dome çocjis che a continuin a butâ fûr menadis destinadis daspò pôc timp a murî. Rivade tal nestri continent, la malatie ta la specie europeane (Castanea sativa Mill.) e à produsût dams tant trements di fâ pensâ a la disparizion dal cjastinâr. Al contrari in Europe cun tecnologjiis di control biologjic, indetadis da la vuarision naturâl des plantis maladis, al è stat pussibil salvâ il cjastinâr. In chestis pagjinis a vegnin riferîts e discutûts la storie da la epidemie, l’ûs di culturis ipovirulentis dal fonc par il control biologjic de malatie e il lavôr mandât indenant dal autôr e da siei colaboradôrs.